Masarikova 25, 21000 Novi Sad, Srbija/Serbia   |   e-mail: planinarivojvodine@gmail.com   |   ph/fax:++381216572063

ISTORIJAT PLANINARSTVA U VOJVODINI

image

Prvi planinar iz vojvodjanske ravnice bio je dr Radivoj Simonović, rodom iz Starih Ledinaca, lekar po profesiji, čovek izuzetno širokih interesovanja, koji se aktivno počeo baviti planinarstvom devedesetih godina XIX veka. Proučavao je geologiju, geografiju, botaniku, zanimao se za etnografiju i etnogenezu našeg naroda. Bio je odličan poznavalac Velebita i krasa. Autor je preko 15000 primeraka izuzetno lepih i kvalitetnih fotografija koje su zauzele značajno mesto u mnogim monografijama, naučnim studijama i knjigama istaknutih domaćih i stranih naučnika (J. Cvijic, Dj. Degen, D. Hirc). Začetnik planinarskog pokreta u Novom Sadu bio je dr Dušan Spirta koji je još pre I svetskog rata okupio oko sebe mnoge ugledne ljude tadasnjeg Novog Sada i organizovao brojne izlete u Frusku goru u cilju njenog upoznavanja i uživanja u njenim lepotama. Prvi svetski rat je doneo prekid u razvoju planinarskog pokreta, i 1919. godine je organizovan prvi posleratni izlet u Frušku goru. Inicijator je bio dr Dušan Spirta, a nakon njegovog odlaska u Beograd 1920. godine, inicijativu preuzima Petar Dedjanski koji je sa dr. Spirtom planinario još pre I svetskog rata. Dr Spirta je bio učitelj u planinarenju i Vasi Stajiću koji se oduševljeno pridružio novosadskim planinarima posle I svetskog rata, a koji se i pre toga bavio planinarenjem. Oko Petra Dedjanskog se (pored Vase Stajića) okupljaju ugledni gradjani Novog Sada: dr Ignjat Pavlas, advokat i istaknuti političar tokom i nakon I svetskog rata, Kosta Kapamadžija, zamenik direktora Narodne banke, Gaja Gračanin, činovnik finansijske direkcije, Josif Pakvor i mnogi drugi koji su činili jezgro organizovanog planinarskog pokreta Novog Sada i cele Vojvodine.
Inicijative Srpskog planinarskog drustva iz Beograda o osnivanju podružnice u Novom Sadu nisu naišle na podršku novosadskih planinara koji su često na svojim izletima diskutovali o mogućem samostalnom organizovanju. Definitivna odluka o osnivanju prve planinarske organizacije u Novom Sadu i Vojvodini doneta je na Masnoj ćupi, kod istoimenog fruškogorskog izvora u blizini Bukovca, 6. maja 1924. godine. Iste godine, na Osnivackoj skupština doneta je odluka da naziv društva bude Planinarsko drustvo Fruška gora koje je prethodnik današnjeg Planinarskog saveza Vojvodine. Za prvog predsednika izabran je dr Ignjat Pavlas, kao najaktivniji tadašnji novosadski planinar i vodja planinarskog pokreta. U njegovu čast, 26. novembra 2000. godine, drugi po visini vrh na Fruškoj gori dobio je naziv Pavlasov čot.
Novosadski planinari su odmah nakon osnivanja društva ispoljili izuzetne organizacione sposobnosti i razvili siroke aktivnosti počev od rada na izgradnji planinarskih domova (1926. g. na Zmajevcu, 1927. g. na Osovlju), preko aktivne izdavačke delatnosti (karta Fruške gore u razmeri 1:75000, reklamno propagandne brošure, razglednice, knjiga o Sremskim Karlovcima), do organizovanja podružnica u unutrasnjosti (preko 50), sto je dovelo do omasovljenja članstva tako da je društvo bilo treće po broju članova izmedju dva rata. Pri društvu Fruška gora osnovana je i zimsko sportska sekcija. II svetski rat je surovo prekinuo rad planinara. Tokom rata uništeni su svi planinarski objekti na Fruškoj gori, a mnogi planinari su izgubili i svoje živote.
Pre II svetskog rata postojalo je u Novom Sadu još jedno društvo Prijatelj prirode koje je u početku bilo podružnica istoimenog društva iz Sarajeva. Oba društva (Fruška gora i Prijatelj prirode) su se posle II svetskog rata po nalogu vlasti priključile Planinarskom odboru Fiskulturnog odbora Vojvodine, ali uz veliko negodovanje ovih društava. Na Skupštini Planinarskog odbora 1946. g. za predsednika odbora je izabran Josif Pakvor, istaknuti predratni planinar. Radi se na osnivanju planinarskih odbora i kasnije Planinarskih drustava u Vojvodini, započinje aktivan rad na adaptaciji i osposobljavanju planinarskih domova i pocinje omasovljivanje članstva. 1954. godine je osnovan Pokrajinski odbor Planinarskog saveza Srbije za Vojvodinu

image image image image image image image